Case: Hoe kan ik mijn vrouw weer vertrouwen na vreemdgaan?

Als je partner is vreemdgegaan, is het vertrouwen weg. Kan ik mijn man/vrouw ooit weer vertrouwen, vragen geregeld cliënten aan mij. Een terechte vraag: een relatie zonder vertrouwen voelt onveilig en voldoet zo niet aan een emotionele basisbehoefte in een relatie. Gelukkig kan het vertrouwen na vreemdgaan weer herstellen.

Je partner controleren

“Ze heeft een code op haar Iphone en wil hem er niet af halen. Ik denk telkens dat ze weer met ‘hem’ appt.” Hij zegt het boos. Hij snapt niet dat zijn vrouw de code niet wil verwijderen. Zij is vreemdgegaan, zij heeft de klap uitgedeeld. “Ik had al langer een code op mijn Iphone”, legt zij uit. “De kinderen zetten er steeds apps op en maakten filmpjes. Dat was de reden om de code erop te zetten. Het heeft niets te maken met mijn vreemdgaan.” Het is de derde sessie met dit stel. De vrouw is gedurende een half jaar  geregeld vreemdgegaan en dat heeft zij nadat ze ermee stopte, nu vier maanden geleden, opgebiecht. Ze hebben aangegeven met elkaar verder te willen en zoeken naar mogelijkheden om hun relatie te herstellen en antwoorden.

Het gaat om vertrouwen

We bespreken hoe ze over dit onderwerp gepraat hebben – hij boos, zij defensief – en ik licht de stappen van de geweldloze communicatie voor:
– De situatie benoemen (Je hebt een codeslot op je Iphone)
– Je gevoel erbij benoemen (Ik krijg stress en word boos)
– Een vraag stellen, of je behoefte kenbaar maken (waarom heb je die code erop, of: Zou je de code eraf willen halen?)
Ik zie dat zij het laten bezinken. “Het gaat hier eigenlijk niet om het codeslot”, leg ik uit. “Het gaat om vertrouwen, angst, stress en behoefte aan controle zodat de angst weggaat. Hoe graag je ook wilt, je hebt een ander nooit onder controle. En het vertrouwen weer laten groeien, heeft weinig te maken met een codeslot.” Hij denkt even na en knikt dan. “Ik zou haar inderdaad met een codeslot ook nog niet vertrouwen.” En dan, moedeloos: “Dit wantrouwen vreet mij op. Die onzekerheid… Ik wil wel vertrouwen, maar ik weet niet hoe.”

Je onveilig voelen na vreemdgaan

Ik vraag hem wat meer over dat gevoel te vertellen. “Als ze weg is, vooral als dit ‘s avonds is, dan wordt ik gestrest. Helemaal als ze langer weg blijft van huis dan ik verwacht. Als ze met vriendinnen uit eten is. Het voelt alsof ik op drijfzand sta. Ik moet dan steeds de strijd met mijzelf aangaan, mijzelf overtuigen dat ze niet bij ‘hem’ is. Soms wil ik in de auto stappen om haar te controleren.” Zijn gevoel zal herkenbaar voor velen zijn. Vreemdgaan haalt het gevoel van veiligheid weg. Is de ander er voor je? Wie is hij, wat voelt hij? Daar kun je je erg onzeker over voelen.

Erkennen dat er geen vertrouwen is

“En wat als je de strijd met je gedachten en je wantrouwen op zo’n moment niet aangaat? Als je op zo’n moment wantrouwend, bang en onzeker mag zijn van jezelf? En als je dit uit, in plaats van te praten over een codeslot?” Ik vraag het hem, omdat jezelf rationeel proberen te overtuigen van iets wat je van binnen nog niet zo kunt voelen, veel energie kost. Die innerlijke strijd levert weinig op. Bovendien is het prettiger voor jezelf om niet zo tegen je gevoel te hoeven strijden. Je gevoelens van wantrouwen en angst uiten en hoe het is om met een geknakt vertrouwen te leven, helpt wel. Het zorgt voor meer onderling begrip.

Met wantrouwen omgaan

Zijn vrouw heeft geluisterd, er staan tranen in haar ogen. “Hoe is het voor jou om dit te horen”, vraag ik. “Heel naar”, antwoordt ze meteen. Het komt uit de grond van haar hart. ‘Maar wat moet ik dan”, vervolgt ze. “De code van mijn Iphone halen, niet meer sporten, niet meer met vriendinnen afspreken?” Het is even stil. “Ja, misschien moet ik dat maar doen”, beantwoordt ze dan haar eigen vraag. Haar man sputtert tegen. “Dat wil ik niet echt, ik moet er maar mee leren omgaan.” Ze kijken mij aan.

Vertrouwen na vreemdgaan laten groeien

De eerste stap die je kunt zetten om het vertrouwen te laten groeien is je gevoelens delen. Bij jezelf onderzoeken hoe je je voelt en er dan woorden bij zoeken. Vertellen hoe het is om niet meer te vertrouwen, waarover je precies boos bent, hoe bang je je voelt en schuldig of vertwijfeld. En de ander ruimte geven om zijn verhaal te doen. Echt luisteren naar elkaar en laten zien dat je de ander hebt gehoord, dat het binnen komt. Beide. Dit vinden veel stellen lastig, helemaal na overspel. Dat is een van de redenen dat er vaak hulp gezocht wordt. Gelukkig is er onze natuurlijke neiging tot vertrouwen: we zijn erop ingesteld om anderen te vertrouwen, we willen graag vertrouwen. Dat is evolutionair zo gegroeid.

Verwoorden wat je voelt

“Ik vind het moeilijk”, zegt hij. “Ik ben soms zo boos, dat ik het gevoel heb dat ik ontplof. Ik kan er de woorden niet voor vinden.” Maar in feite geeft hij al woorden aan zijn boosheid: hij zegt hoe het voelt: alsof hij ontploft. “Kun je verwoorden wat je precies zo boos maakt? en waarom je wel boos ‘moet’ zijn”, vraag ik hem. Hij haalt zijn schouders op. “Ik ben boos omdat ik mij zo ellendig voel door haar. Ik snap niet dat ze zoveel op het spel zet. Onze relatie, ons gezin.” Hij valt stil. “Welk gevoel geeft dit dan, dat zij dit op het spel zet in jouw ogen?” ik vraag nog even door. “Dat maakt mij dus boos, wat moet ik met iemand die zoiets doet? En ik voel mij vertwijfeld, wat zegt het over haar gevoelens voor mij? Ik denk ook wel eens: wie is zij eigenlijk, ken ik haar wel? En wat heeft ze eigenlijk allemaal uitgespookt?” “Dus naast je boosheid is er een onzeker en verward gevoel?” vraag ik. Hij knikt.

Omgaan met boosheid

Zijn vrouw is zichtbaar aangeslagen. Als je bent vreemdgegaan is het belangrijk om empathisch te luisteren. Je echt proberen in te leven. Dat kan lastig zijn, zeker als er veel boosheid is. Op boosheid reageren we vaak defensief, we hebben de natuurlijke neiging het af te weren of ons ervoor af te sluiten. Het helpt om te weten dat boosheid als functie heeft om uitdrukking te geven aan grenzen en de pijn die er is doordat een grens is overschreden. Boosheid uiten is overigens geen vrijbrief om lelijke dingen te zeggen die het erger maken. “Het beangstigd mij om te horen dat hij nu zegt dat hij niet weet wat hij met mij moet. Ik snap zelf ook niet goed waarom ik het heb gedaan. Ik weet niet hoe ik het goed moet maken. Maar ik hou wel van hem.” Ik vraag haar meer te vertellen over haar angst en het niet weten wat ze nu kan doen.

Het vertrouwen na vreemdgaan herstellen

Als je na het vreemdgaan er bent voor je partner, voor zijn emoties, en rekening houdt met hoe hij zich voelt, helpt dit. Ik geef aan dat hij de volgende keer als hij stress krijgt, dit gevoel uit. En ik geef aan dat ik het geen slecht idee vind dat zij tijdelijk haar sociale momenten buiten de deur vermindert, zoals ze eerder voorstelde. Ze hoeft er niet mee te stoppen, maar minder uitjes scheelt hem stress, die hij nu toch al veel heeft. En zo’n gebaar is een mooie manier om te uiten dat hij belangrijk is voor haar. Ik vertel haar man dat het belangrijk is dat hij haar ruimte geeft om dit soort dingen voor hem te doen.

We gaan een volgende keren nog praten over hun relatie en onderzoeken wat een rol speelde en naar andere vragen kijken.

Waarom steeds meer vrouwen vreemdgaan

Ongeveer 30 procent van de Nederlandse mannen met een vaste relatie gaat vreemd, eenmalig, vaker of langdurig. Dit percentage stijgt wel iets, maar langzaam. Bij vrouwen is dat anders; in de jaren ’80 pleegde ongeveer 10 procent overspel, ondertussen is dit percentage gestegen naar 25 procent. Hoe komt het dat steeds meer vrouwen vreemdgaan?

Verklaarbaar dat meer vrouwen vreemdgaan

Het is lastig om precies aan te wijzen waarom mensen doen wat ze doen. Vaak liggen de oorzaken van overspel gecompliceerden en genuanceerder dan wordt gedacht. Waarom meer vrouwen vreemdgaan dan ook geen harde wetenschap. Het is niet onderzocht, maar desalniettemin wel enigszins verklaarbaar.

1 Vrouwen zijn seksueel vrijer dan vroeger

Onze cultuur is sterk beïnvloed door het Christendom en je hoeft alleen maar naar de heilige maagd Maria te kijken om dit te begrijpen. Ze werd wel moeder, maar niet door geslachtsgemeenschap, dat zou haar minder heilig en dus minder ‘goed’ maken. Het beeld van een zorgzame moeder en een opgewonden vrouw valt voor veel mensen nog altijd lastig met elkaar te rijmen, ook voor moeders zelf. Maar hoe jonger de vrouw, des te vrijer zij seksueel is, in het algemeen. De media, de videoclips met wulpse vrouwen en de toegankelijkheid van porno hebben daaraan bijgedragen. Vrouwen die meer in contact staan met hun seksualiteit en zich meer comfortabel voelen bij hun lust zullen sneller gehoor geven aan seksuele opwinding, ook als die door een ander dan hun vaste partner is opgewekt.

2 Vrouwen zijn financieel onafhankelijker

Bij vreemdgaan speelt financiële afhankelijkheid een rol. Vreemdgaan is ernstig risicogedrag, iedereen die vreemdgaat beseft zich dat het niet goed is voor zijn relatie. Als je financieel afhankelijk bent van je man of vriend, zul je het minder snel doen. Doordat vrouwen hoger opgeleid zijn dan vroeger, beter betaalde banen hebben en meer vrouwen blijven werken als ze moeder worden, kunnen ze zich meer risico permitteren. Ze maken natuurlijk geen bewuste risicocalculatie, maar onbewust speelt het een rol. Overigens zal een financieel onafhankelijke partner de vreemdgaande partner sneller de deur wijzen dan andersom.

3 Er wordt online veel geflirt

Door de komst van sociale media hebben we veel meer contact met vreemden dan vroeger. De drempel om te chatten is lager dan de drempel om iemand in real life aan te spreken. Daar komt bij dat mensen online sneller iets persoonlijks delen met een vreemde die aardig is. Via ogenschijnlijk neutrale sociale media als Facebook, Twitter en Linkedin wordt er heel wat afgeflirt. Jonge, aantrekkelijke vrouwen worden ook vaak benaderd door onbekende mannen. Ook oude bekende, vroegere geliefden of stille aanbidders kunnen eenvoudig online contact zoeken en je kunt zelf ook in de verleiding komen dit te doen. Het is goed je daarvan bewust te zijn, want het kan zijn dat je, om wat voor reden dan ook, onbewust openstaat voor aandacht van het andere geslacht. Daarnaast zijn er natuurlijk sites als Second Love die op een directe manier vreemdgaan stimuleren.

Wat moeten we met die toename in vreemdgaande vrouwen?

Ik vrees dat deze opmars niet te stuiten is en dat het percentage in ieder geval niet zal dalen. Maar ik zie het als Vreemdgaan Therapeut en deskundige wel als mijn taak om mensen bewuster maken van de ‘gevarenzone’ waarin je (soms onbewust) open staat voor overspel, en van de risico’s die vreemdgaan met zich meebrengt. Je zou denken dat we dat wel weten, maar vreemdgangers schrikken bijna altijd erg van de heftige reactie van hun partner als hun overspel is uitgekomen. Daarnaast wil ik het taboe op vreemdgaan doorbreken. Doordat er snel over wordt geoordeeld, maakt het praten over vreemdgaan of over verliefdheid op een ander moeilijk. Er is veel schaamte bij stellen bij wie dit speelt. Terwijl dit vaak helpt en de cijfers tonen dat ze echt geen uitzondering zijn. Ruim 40 procent van de stellen krijgt met overspel te maken. We kunnen niet voorkomen dat er wordt vreemdgegaan, maar wel dat mensen daarna te snel drastische beslissingen nemen of zich hulpeloos en alleen voelen.

Case: Verliefd op een ander

Verliefd op een ander, het kan iedereen overkomen. Hoewel het heerlijk kan zijn om verliefd te zijn, geldt dat meestal niet als je al een relatie hebt. Verlangen naar de ander is dan pijnlijk, verwarrend en soms bedreigend voor je relatie. Zo ook bij Mariska.

Tot over de oren verliefd op een ander

“Ik maak er een puinhoop van”, na een korte kennismaking steekt Mariska meteen van wal. “Ik ben nu al twee maanden heel intensief aan het appen met Joram. Ik heb hem op een feestje ontmoet, ik ben tot over mijn oren verliefd en sta op het punt om vreemd te gaan. We worden gewoon als twee magneten naar elkaar toegetrokken. Ik wil Michiel niet verlaten, ik houd van hem, maar ik kan alleen nog maar aan Joram denken. Ik moet de grootste moeite doen om thuis mijn hoofd erbij te houden en op mijn werk ben ik niet erg productief.”

Verliefdheid schakelt je verstand uit

Het is duidelijk dat Mariska in de greep is van een hevige verliefdheid. En dat is niet niks. Verliefdheid wordt ook wel vergeleken met de obsessive compulsive disorder, oftewel een stoornis met obsessief en dwangmatig gedrag. Door een verliefdheid raak je letterlijk je verstand een beetje kwijt. De frontale cortex, die voor zelfsturing zorgt, heeft minder grip op je. Dat is geen excuus om vreemd te gaan, maar verklaart wel het soms risicovolle gedrag van mensen die verliefd op een ander zijn.

Jezelf weerhouden van vreemdgaan

Mariska zoekt natuurlijk niet voor niets hulp in dit stadium. Er is veel om over te praten, maar ze heeft nu vooral één doel. Ze snapt dat ze een enorm risico neemt als ze vreemdgaat. “Ik word gek van mijzelf. Ik weet niet hoe ik mijzelf ervan moet weerhouden. Ik ben bang dat ik voor de bijl ga als Peter wat meer gaat aandringen. En ik ben bang voor de gevolgen. Ik heb er veel stress van. Het liefst zou ik vreemdgaan zonder consequenties. Mijzelf gewoon een tijdje laten gaan.”

Anticiperen op spijt

Ik vraag Mariska hoe het zou zijn om zich te laten gaan en of ze wat meer wil vertellen over haar stress en angst. Als we het hierover hebben gehad, vraag ik hoe het zou zijn als ze is vreemdgegaan. Hoe het zou zijn om daarna thuis te komen en met Michiel samen te eten, te praten en in bed te liggen. Ze krimpt een beetje in elkaar. “Daar wil ik juist niet aan denken, ik zou bang zijn, mij schuldig voelen, ik zou me verschrikkelijk voelen.” “Daaraan denken kan dus goed werken als je in de verleiding komt”, concludeer ik. Ze kijkt me aan en reageert niet. Dan knikt ze. Anticiperen op spijt kan je gedrag in de juiste richting sturen.

Waar ligt de grens

“Je zegt dat je op het punt staat om vreemd te gaan, hoe zie je het contact dat je nu met Joram hebt?”, vraag ik. Ze kijkt mij vragend aan en geeft niet meteen antwoord. Na een korte stilte antwoordt ze: “Natuurlijk weet ik wel dat ik te ver ga, maar ik zag het tot nu als iets tamelijk onschuldigs. Maar misschien heb je gelijk en ben ik al aan het vreemdgaan.” Dat is niet wat ik insinueerde, want elk stel heeft een andere definitie van vreemdgaan. “Er zijn mensen die een flirt al te ver vinden gaan, en mensen die alleen met anderen naar bed gaan, scharen onder overspel. Het gaat erom hoe jij en je man het zien.”

Verliefd op een ander voelt bedreigend

Ze denkt weer even na en zegt dan: “Ik denk dat Michiel not amused zal zijn. Maar ik weet niet of hij het als vreemdgaan zou zien.” “En hoe zou het voor hem zijn dat jij verliefd bent op een ander?”, vraag ik. De crux als je verliefd op een ander bent, is dat je zelf kunt voelen dat je ook nog van je partner houdt, maar vaak voelt die zich daar dan niet meer zeker van. Er ontstaat vaak stress en is er veel goede communicatie nodig. “Hij zou het daar vast moeilijk mee hebben”, antwoordt Mariska, “maar ik wil hem niet verlaten!”

Verliefd op een ander: er goed mee omgaan

Ik vraag haar hoe het zijn om nu wat extra aandacht aan haar relatie te besteden. Om de energie van haar verliefdheid een andere richting in te sturen. Verliefdheid onderdrukken werkt niet, dat is als een bal onder water duwen. Vroeg of laat komt hij onbeheerst weer boven. Erkennen dat de verliefdheid er is en kijken hoe je er goed mee om kunt gaan, kan wel helpen. Je bent geen slecht mens als je verliefd op een ander bent geworden. Dat is voor mij vanzelfsprekend, maar ik merk geregeld dat mensen zichzelf of anderen veroordelen bij wie dit speelt.

Wat maakt dat je verliefd wordt op een ander

Iets waar je heel sterk naar verlangt is moeilijk los te laten. En wat verboden is, is spannend en heeft extra aantrekkingskracht. “Ik denk dat we de volgende keer kunnen onderzoeken of er iets is in jou of je relatie is waardoor je open stond voor Peter. Het kan oppervlakkige seksuele aantrekkingskracht zijn, maar er kan meer spelen. De vraag is ook: waar ben je verliefd op? Gaat het echt om Peter, of het gevoel dat je nu hebt door het contact met hem?Wat biedt dit contact je? Er is veel te onderzoeken. Verliefdheid op een ander is lastig, maar het kan je ook nieuwe inzichten in jezelf en je relatie geven.

Ik ben als vreemdgaan therapeut en coach gespecialiseerd in het begeleiden van individuen met problemen door verliefdheid op een ander en vreemdgaan. Ik kan helpen de boel ontwarren, antwoorden vinden, emoties verwerken.